Το Δομένικο, ο επόμενος σταθμός μας είναι χτισμένο στους πρόποδες της λοφοσειράς «Μελούνα» στη θέση της αρχαίας πόλης Χυρετίαι ή Κυρετίαι, από την οποία έχουν ανακαλυφθεί τάφοι και άλλα ευρήματα. Επίσης, η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως προχριστιανικές οχυρώσεις και επιγραφές στα Α. του χωριού, στη θέση της σημερινής εκκλησίας του Αγ. Γεωργίου, κάτω από την οποία υπάρχουν τα θεμέλια του αρχείου της πόλης και ναός του Ασκληπιού.
Οι Χυρετίαι υπήρξαν μία από τις 4 Περραιβικές πόλεις του Μέσου Τιταρήσιου, της σημερινής δηλ. Ποταμιάς. Το Δομένικο άκμασε κατά τη ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο και τον 5ο αι. μ.Χ. διατέλεσε Έδρα της Επισκοπής Δομενίκου και Ελασσόνας. Επίσης, υπήρξε Μητροπολιτική Επισκοπή με πρώτη αναφορά τον 11ο αι. από την Άννα την Κομνηνή. Αξιόλογα βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία σώζονται στην περιοχή του Κοινοτικού πευκοδάσους, έκτασης 2.000 στρ.
Κατά την Τουρκοκρατία το Δομένικο, με τα ευεργετικά μέτρα του Τουραχάν, αναδείχτηκε σε ένα από τα σπουδαιότερα κεφαλοχώρια της περιοχής.
Στα χρόνια της Κατοχής το χωριό έπεσε θύμα των αμείλικτων κατακτητών, οι οποίοι στις 16/2/1943 στη θέση «Καυκάκι» εκτέλεσαν άμαχο πληθυσμό ως αντίποινα για την δράση αντιστασιακών ομάδων στην περιοχή. Ένας βατός χωματόδρομος οδηγεί στην κορυφή του Προφ. Ηλία με τη μαγευτική θέα, που στολίζεται από το ομώνυμο εκκλησάκι (16ος-17ος αι.). Απεριόριστη θέα στον κάμπο της Ποταμιάς και στα Αντιχάσια χαρίζουν τα σημεία «Άγ. Γεώργιος» και «Πατούλι».
Η θρησκευτική κληρονομιά του Δομένικου είναι σημαντική, εμπερικλείοντας πλήθος εκκλησιών με αξιόλογες αγιογραφίες και ξύλινα τέμπλα. Αξίζει να επισκεφτεί κάποιος τις εκκλησίες των Αγ. Γεωργίου (1611) -τρίκλιτη βασιλική, κοντά στην οποία υπάρχει τοξωτό πέτρινο γεφύρι, Αγ. Αθανασίου (18ος αι., μονόκλιτη ξυλόστεγη βασιλική), Αγ. Βησσαρίωνα (17ος αι.), Αγ. Νικολάου (1719), Αγ. Δημητρίου (17ος αι.), Παναγίας Βρυζόστι (1607-1611), Αγ. Ταξιαρχών, Αγ. Αναργύρων, Αγ. Τριάδος, Αγ. Παρασκευής (πάνω σε βράχο) και Αγ. Αχιλλείου.
|
