Η διαδρομή μας, που αρχίζει από το Δήμο Λακέρειας και την Αγυιά και καταλήγει στις εκβολές του Πηνειού, βρίσκεται πάνω σ’ έναν τέτοιο αρχαίο δρόμο που ήταν σε χρήση και στην Βυζαντινή περίοδο. Η Άννα Κομνηνή μας περιγράφει το δρομολόγιο του στρατού του πατέρα της – αυτοκράτορα Αλέξιου Κομνηνού, στην πορεία του προς τη Λάρισα ενάντια στον επιτιθέμενο Βοημούνδο (1058 - 1111, ο Α’ γιος του Δούκα Ροβέρτου Γυισκάρδου ηγεμόνα της Απουλίας και Καλαβρίας). Ο αυτοκρατορικός στρατός ερχόμενος από την Μακεδονία διέσχισε το όρος των Κελίων (πρόκειται πιθανόν για την Όσσα) από την Ανατολική του πλευρά – προς τη θάλασσα - και κατέληξε στο θεσσαλικό κάμπο πίσω από το στρατό του Βοημούνδου.
Τα σημάδια αυτού του αρχαίου δρόμου είναι αποτυπωμένα στη Νεολιθική Μαγούλα νότια του οικισμού Καστρί (Δήμος Λακέρειας), το λατομείο μαρμάρου βόρεια του οικισμού και τα πολυάριθμα αρχαιολογικά ευρήματα. Πάνω από το Καστρί δεσπόζει σήμερα το Βυζαντινό Κάστρο χτισμένο πάνω σε ίχνη παλαιότερης οχύρωσης και ο Ναός του Αγ. Γεωργίου (12ος αι.) καθώς και τα διάσπαρτα λείψανα παλαιότερων όπως ο νεολιθικός οικισμός της Αμυγδαλής, οι Θολωτοί Μυκηναϊκοί τάφοι στη Μαρμαρίνη και τα Βυζαντινά Μοναστήρια της περιοχής.
Αξίζει η επίσκεψη την περίοδο των πανηγυριών των μοναστηριών Αγ. Δημητρίου (26/10), του Αγ. Στυλιανού (26/11) των Αγ. Κων/νου και Ελένης (21/05), και κατά τη 2η ημέρα του Πάσχα, στα λεγόμενα Πασχαλιόγιορτα με παραδοσιακά τραγούδια - χωρίς συνοδεία οργάνων - και χορό κ. ά.
Εδώ, τα δασικά μονοπάτια προσφέρουν την ευκαιρία για γνωριμία με το παρθένο περιβάλλον του βουνού, το περίφημο τσάι της Όσας, τη ρίγανη, δεκάδες εδώδιμα αγριόχορτα, φρούτα του δάσους κ. ά. ανάλογα φυσικά με την εποχή του έτους. Τα δάση Οξιάς καλύπτουν την ορεινή περιοχή ενώ τα μικτά δάση κυριαρχούν στις ημιορεινές περιοχές τόσο του Μαυροβουνίου νότια όσο και του Κίσσαβου προς Β.
Όλοι οι οικισμοί σήμερα είναι γεωργοκτηνοτροφικοί με πλούσια προϊόντα γαλακτοκομικά, μήλα, κάστανα, κρέατα, κρασιά και τσίπουρα που μπορεί να δοκιμάσει ο επισκέπτης σε όλα τα καφενεία και τις ταβέρνες της περιοχής ή να προμηθευτεί από τα καταστήματα των οικισμών ενώ σε κοντινές αποστάσεις μπορεί να βρει ξενώνες για διαμονή. |