Στην ίδρυση του οικισμού συνέβαλαν τα άφθονα νερά και το καλό κλίμα, αν και η περιοχή λόγω του ότι είναι ορεινή, είναι δύσκολη για καλλιέργεια. Έγιναν μικρές μετοικήσεις γύρω από τις πηγές «Πέρα Βρύσες» και «Κάτω Βρύσες». Πολλοί Καστανιώτες, από τα βυζαντινά ακόμα χρόνια, μετανάστευσαν σύμφωνα με την παράδοση, σε μεγάλα αστικά κέντρα και κυρίως στην Κων/πολη και τη Σμύρνη, όπου επιδόθηκαν στο εμπόριο.
Έλληνες στρατιώτες στη Μ. Ασία το 1920 γνώρισαν τον Καστανιώτη Πετρόπουλο, καταστηματάρχη στη Σμύρνη.
Μετά την απελευθέρωση του 1821 ανήκε στην τουρκική επικράτεια μέχρι το 1881. Στη θέση που είναι σήμερα ο Ξενώνας ήταν η «Κούλια», συνοριακό φυλάκιο των Τούρκων μέχρι τότε. Φημισμένη υπήρξε η Σχολή της, μία από τις σπουδαιότερες της περιοχής.
Την 1η/2 του Αγ. Τρύφωνα, γίνεται εκκλησιασμός στο ναό Γενέσεως της Θεοτόκου και στα μαγαζιά της κεντρικής πλατείας του χωριού ακολουθεί γλέντι με όργανα. Την παραμονή της γιορτής του Προφ. Ηλία (20/7) στην πλατεία του Αη-Λια, διεξάγεται ολονύχτιο γλέντι με τοπικά μουσικά συγκροτήματα. Στις 26/7 της Αγ. Παρασκευής, στη Μούχα γίνεται γλέντι με τοπικά μουσικά συγκροτήματα. Τέλος, στις 23/8 στα εννιάμερα της Παναγίας, στο ναό στην τοποθεσία «Πυργούλης» Μούχας μέσα στο ελατόδασος, γίνεται εκκλησιασμός και μετά ακολουθούν χοροί και ψήσιμο αρνιών.
Αξιοσημείωτο είναι το έθιμο «Λοκατζάρια», που γίνεται στις 5-6/1 των Φώτων. Στις 5/1 μασκαρεύονται οι νεότεροι με ψηλές προσωπίδες, ενώ την επομένη οι μεγαλύτεροι άντρες. Με χτυπήματα κουδουνιών δημιουργούν μεγάλο πανδαιμόνιο και περιφέρονται στα σπίτια του χωριού για φιλοδωρήματα. Το βράδυ ακολουθεί γλέντι στα μαγαζιά με τη συμμετοχή και άλλων κατοίκων, όπου τραγουδούν διάφορα τραγούδια, ειδικά για κάθε περίπτωση.
Τα «Σίγνα» είναι θρησκευτική τελετή των ημερών του Πάσχα. Μετά τη Θεία Λειτουργία παίρνουν τις εικόνες από την εκκλησία της Παναγίας και με επικεφαλής τον ιερέα, οι κάτοικοι τις περιφέρουν σ’ όλο το χωριό. Κατά διαστήματα σταματούν και γίνεται εκφώνηση δεήσεων από τον ιερέα. Πρόκειται για ένα παλιό έθιμο - λιτανεία κατά της ανομβρίας και της ξηρασίας. Στη Λιτάνευση της κάρας του Αγ. Τρύφωνα, σε περίπτωση θεομηνίας ή επιδημίας, συμμετέχει σύσσωμο το χωριό.
Την περιοχή της Καστανιάς κοσμούν πολλές πηγές, όπως «Κάτω Βρύσες» με εξαιρετικό πόσιμο νερό, «Πέρα Βρύσες» εντός του οικισμού με την ίδια ποιότητα νερού και «Βράτσια» 4 χλμ. από την Καστανιά στην περιοχή των αμπελιών. Το «Πλατανόρεμα» πηγάζει από τις Δ. πλαγιές του Ιτάμου προς το Μέγδοβα. Ο Μέγδοβας ποταμός (Ταυρωπός) μετά το φράγμα της λίμνης Πλαστήρα, δέχεται τα νερά των πηγών αριστερά και δεξιά και κυλά προς Ευρυτανία και Αχελώο. Στις μεγάλες «γούρνες» του έχει πέστροφες και παρόχθια έχει πετροκότσυφες.
2 χλμ. Δ. του χωριού η περιοχή βρέχεται από την τεχνητή Λίμνη Πλαστήρα. Μέσα στη λίμνη υπάρχει ένα μικρό νησάκι - βιότοπος, η «Νιάγκα», η οποία είναι προσβάσιμη με βάρκα. Έχουν αφεθεί εκεί για προστασία λαγοί και άγρια κατσίκια. Οι ακτές στην Καστανιά είναι δαντελωτές και παραλίμνια υπάρχει διαμορφωμένος χώρος αναψυχής.
Το ελατόδασος καθρεφτίζεται στα νερά, όπου μπορεί να ψαρέψει κανείς πέστροφα, γριβάρια, πλατίτσες και ασπρόψαρα. Η περιοχή, πριν την κατασκευή της Λίμνης Πλαστήρα, είχε νερόμυλους στο Μέγδοβα, στου «Μάντζιαρη», που τώρα βρίσκονται στο βυθό της λίμνης. Επίσης, στο ρέμα προς Καταφύγιο, υπάρχει το μονότοξο πέτρινο γεφύρι «Καρρά», κοντά στο οποίο υπήρχε και νερόμυλος.
Στην Καστανιά ανήκει η ΝΔ. πλευρά του βουνού Ίταμος (1.500 μ.) στη θέση «Σημείο» με θέα προς τις κορυφογραμμές των Αγράφων. Το οροπέδιο «Πυργούλης» (1.300 μ. υψ.) από δασικό δρόμο, έχει επίσης θέα προς τη λίμνη.
Άλλα σημεία με ιδιαίτερη θέα είναι ο Ξενώνας, ο Αη-Λιας, ο Αη-Γιάννης, ο Πυργούλης, η Αγ. Παρασκευή Μούχας, ο Σταυρός και οι Κατασκηνώσεις. Ολόκληρη η περιοχή είναι καλυμμένη από δάση ελάτης και βελανιδιάς και από πλατάνια στις ρεματιές.
Υπάρχουν άγρια δέντρα -καστανιές, σφένδαμος, γάβρος, μέλεγοι, φουντουκιές και κορομηλιές. Πάνω από το χωριό είναι το δάσος «Ζάβατος». Η πανίδα και η ορνιθοπανίδα είναι πολύ πλούσιες, καθώς διαβιούν αλεπούδες, λύκοι, ασβοί, κουνάβια, σκίουροι, λαγοί, αρκούδες, δρυοκολάπτες, κίσσες, κούκοι, τρυγόνια, κοτσύφια, γεράκια, αετοί, όρνια, κόρακες, τσίχλες, σπίνοι και αηδόνια.
Το Καροπλέσι, χτισμένο σε υψ. 910 μ. Περιλαμβάνει τους οικισμούς Αγ. Αγάθη, Ανθηρό, Νέο Χωριό, Κουκέικα και Γιαννουσέικα. Πρόκειται για μικρό χωριό με μακραίωνη ζωή και ιστορία και πολλά αρχαία λείψανα και ευρήματα.
Αναφέρεται σε επιγραφή του 1640 σε ναό ως Καβροπλέσι, καθώς και σε επιγραφές των μοναστηριών Γεννήσεως Θεοτόκου Σπινάσας και Αγ. Τριάδος Σιάικας. Κάηκε από τους Τούρκους το 1823, ενώ στην απογραφή του 1861 δεν αναφέρεται. Το χωριό πλαισιώνουν ελατοδάση και δάση δρυός.
Σε μια δεύτερη παράκαμψη του περιφερειακού, ΒΔ. του χωριού, συναντάμε τη Μονή Αγ. Τριάδος Σιάικας, χτισμένη σε γραφική τοποθεσία όπου οι ορεινοί χείμαρροι διαμορφώνουν ένα άγριο και επιβλητικό τοπίο με φαράγγια και πολλά νερά. Σώζεται η τρίκογχη εκκλησία, σταυρεπίστεγη, χτισμένη το 1540 περίπου και ζωγραφισμένη το 1641 από δύο ζωγράφους με το όνομα Ιωάννου, με βοηθό τον Αμπατζή από το Καροπλέσι.
Ως κτήτορας της Μονής μνημονεύεται στις τοιχογραφίες ο Δημήτριος από το Καροπλέσι. Εδώ φυλάσσεται η κάρα του Αγ. Στυλιανού του Παφλαγόνος, την οποία έφερε το 1818 ο ιερομόναχος Γρηγόριος, και η εικόνα της Αγ. Τριάδος (1528). Σώζεται και το ξυλόγλυπτο τέμπλο (16ος-18ος αι.), ενώ η Μονή σήμερα δεν λειτουργεί.
Η εκκλησία της Αγ. Παρασκευής (1896) χτίστηκε στη θέση παλιότερης και ανακαινίστηκε το 1909. Η εικόνα της αγίας φέρει τη χρονολογία 1772. Εδώ βρίσκεται και το Δασικό χωριό «Δρυάδες», ανάμεσα στο Καροπλέσι και τον οικισμό του, Ανθηρό. Πρόκειται για 20 ξύλινες κατοικίες με δυνατότητα να φιλοξενήσουν 80 άτομα, ενώ διαθέτει εστιατόριο και χώρους άθλησης. Και όλα αυτά σε μια κατάφυτη από έλατα και πλούσιες φυσικές ομορφιές περιοχή.
