Αποτελούσε κατά την αρχαιότητα μαζί με τη Δολίχη και την Άζωρο την Περραιβική Τριπολίτιδα. Η θέση του αρχαίου Πυθίου ταυτίζεται με τα ερείπια, που βρίσκονται στο λόφο «Αγιαπόστολοι», στα Δ. του σημερινού χωριού, που το παλιότερο όνομά του ήταν Σέλλος.
Ν. του χωριού πραγματοποιούνται ανασκαφές, που έφεραν στο φως δύο ναούς (Απόλλωνα και Ποσειδώνα), τάφους και τμήμα των τειχών. Υπολείμματα βυζαντινού κάστρου και ασκηταριά υπάρχουν ανατολικά σε φυσικό κοίλωμα βράχου, με τοιχογραφίες που χρονολογούνται στο πρώτο μισό του 14ου αι.
Οι 650 μόνιμοι κάτοικοί του, γεωργοί και κτηνοτρόφοι στο επάγγελμα, είναι γηγενείς και βλαχόφωνοι, οι δεύτεροι μάλιστα εγκαταστάθηκαν εδώ τις τελευταίες δεκαετίες. Αξιόλογα θρησκευτικά μνημεία του τόπου είναι οι εκκλησίες των Αγ. Ιωάννη του Προδρόμου (1619), ενοριακός ναός κοντά στο ομώνυμο μονότοξο πέτρινο γεφύρι, και της Παναγίας (1638), με βραχείς και στέρεους κίονες και σπουδαίες τοιχογραφίες, καθολικό παλαιότερου μοναστηριου.
Το καμπαναριό του ναού αυτού είναι από τα μοναδικά στην Ελλάδα λόγω του κυκλικού του σχήματος. Το ασκηταριό του Τιμίου Σταυρού ή των Αγ. Ταξιαρχών διασώζει αξιόλογες τοιχογραφίες, ενώ η κτητορική επιγραφή το χρονολογεί στα 1339. Το δεύτερο ασκηταριό βρίσκεται σε κοντινή απόσταση και σώζει ελάχιστες τοιχογραφίες του 14ου αι. Το Πύθιο πανηγυρίζει το Δεκαπενταύγουστο με πλούσιες μουσικοχορευτικές εκδηλώσεις, φαγοπότι, με τη συμμετοχή πολλών κατοίκων της γύρω περιοχής. |
