Επίσης, 3 χλμ. Β. σώζεται το ξωκλήσι μόνο του παλιού μοναστηριού της Παναγίας, μετόχι της Μονής Αγ. Δημητρίου Στομίου. Μέσα στο χωριό βρίσκεται η εκκλησία του πολιούχου Αγ. Γεωργίου, χτισμένη το 1856 με δωρεά του Ρουμάνου φιλέλληνα Ιονέσκου. Υπολείμματα γέφυρας ενετικής πιθανότατα κατασκευής σώζονται στη θέση «Λιβάδι».
Με μεγάλη εορταστική εκδήλωση διεξάγεται το έθιμο της Καθαράς Δευτέρας στην κεντρική πλατεία. Τα άφθονα νηστίσιμα φαγητά, οι λαϊκές ορχήστρες, τα χορευτικά συγκροτήματα και το καρναβάλι δημιουργούν εορταστικό πανδαιμόνιο. Κάθε χρόνο στα μέσα Ιουνίου πραγματοποιείται η μουσικοχορευτική εκδήλωση του χορευτικού συγκροτήματος «Βάιος Μαλλιάρας». Οι παρευρισκόμενοι διασκεδάζουν στους ρυθμούς του συρτού, του καλαματιανού, του μπερατιού και του τσάμικου. Το τριήμερο 22-23-24/8 (εννιάμερα της Θεοτόκου) πανηγυρίζει ο Πυργετός, με δημοτικές ορχήστρες ενώ στήνονται πάγκοι από υπαίθριους μικροπωλητές.
Συνεχίζοντας από τον Πυργετό και ανεβαίνοντας την πλαγιά του βουνού, συναντάμε αμφιθεατρικά χτισμένη την Κρανιά (650 μ. υψ.), που προσφέρει καταπληκτική θέα στο Δέλτα του Πηνειού και στις πλαγιές του Κισσάβου. Οφείλει το όνομά της στον ομώνυμο θάμνο, που υπάρχει άφθονος στην περιοχή των παρυφών του Κάτω Ολύμπου.
Κατά την αρχαιότητα η περιοχή κατοικήθηκε από τους Περραιβούς και στα βυζαντινά χρόνια αναφέρεται στα αγιορείτικα υπομνήματα το 10ο αι. μ.Χ. ως χωριό Κρανεία. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας η Κρανιά, σημείο ελέγχου της πεδιάδας των εκβολών του Πηνειού και του δρόμου, που ενώνει τη Θεσσαλία με τη Μακεδονία, υπήρξε «βακούφιον της Σουλτάνας», με ειδικά προνόμια και προστασία των κλεφταρματολών, που κατάγονταν από την περιοχή (Νικοτσάρας). |
