Η Ραψάνη, θρονιασμένη στις πλαγιές του όρους Σοπωτού (υψ. 550 μ.), χαρίζει στον επισκέπτη μοναδική θέα στην κοιλάδα των Τεμπών. Δεν έχει προσδιοριστεί η ακριβής χρονολόγηση ίδρυσης του οικισμού. Το σίγουρο είναι ότι υπήρχε το 1544, όταν ιδρύθηκε ο ναός του Ιωάννη Προδρόμου στη ΝΑ. πλευρά του χωριού. Το όνομά της προέρχεται από τις «ραψάνες», τους σχιστόλιθους δηλ. της περιοχής που δημιουργούν και το κατάλληλο έδαφος για την αμπελοκαλλιέργεια και τα εξαιρετικής ποιότητας κρασιά. Από το 1600 ως το 18ο αι. το χωριό γνώρισε μεγάλη ακμή. Φημιζόταν για την αναπτυγμένη βιοτεχνία βαφής και κατασκευής υφασμάτων. Το μεγαλύτερο ποσοστό των μόνιμων κατοίκων επιδίδεται σε κτηνοτροφικές και γεωργικές (αμπελουργία) εργασίες.

Την περιοχή διοίκησε από το 1770 μέχρι το 1805 μία από τις γνωστότερες αρματωλικές οικογένειες του Ολύμπου, αυτή των Τζαχειλαίων, που εξασφάλιζε την τάξη στην γύρω περιοχή και συνέβαλε αποφασιστικά στον αγώνα. Από εδώ καταγόταν ο λόγιος Δημήτριος Γοβδελάς και με το χωριό συνδέεται ο συγγραφέας Μ. Καραγάτσης (ψευδώνυμο του Δημ. Ροδόπουλου).

Η θέα προς στον Κίσσαβο που προσφέρουν οι κορυφές «Προφ. Ηλίας» (1.000 μ.) και Γκόλιανη (Εύζωνος, 1.100 μ.) είναι μαγευτική. Σημεία με εξίσου ωραία θέα είναι οι κορυφές «Τρανή Ράχη» (1.100 μ.), «Πηγμένη» (1.000 μ.), «Πέταλο» (1.150 μ.) και «Ανήλιο». Στην περιοχή υπάρχουν δύο σπήλαια, μνημεία απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς με σταλακτίτες και σταλαγμίτες, το «Ρούτσι» στην ομώνυμη θέση, μήκους 140 μ. και σε απόσταση 7 χλμ. από τη Ραψάνη, και το δεύτερο στη Δ. πλευρά 3 μόλις χλμ. από το χωριό, μήκους 400 μ.

Η περιοχή της Ραψάνης περιστοιχίζεται από τα αξιόλογα μοναστήρια των Αγ. Θεοδώρων, Παναγίας (Παλαιοημερολογιτών) και Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (18ος αι.). Η Μονή των Αγ. Θεοδώρων (1778), μέσα στο ομώνυμο δάσος 3 χλμ. Δ. της Ραψάνης, είναι κατάγραφη με αξιόλογες τοιχογραφίες -σύγχρονες των Μετεώρων και διασώζει τέμπλο του 13ου αι. Τα μνημεία συμπληρώνουν οι εκκλησίες των Αγ. Αθανασίου, Κοιμήσεως της Θεοτόκου, και το ξωκλήσι του Αγ. Ιωάννη του Προδρόμου (1547), διατηρητέο μνημείο λίγα μέτρα έξω από το χωριό, με τοιχογραφίες του 16ου αι.

---